1807  

نمای ساختمان

نمای ساختمان و نقش آن

مقدمه

نمای ساختمان با تمام پیش پا افتادگی ظاهری اش مانند هر پدیده دیگر از پیچیدگی خاص خود برخوردار بوده و می بایستی در حد لازم به سیر تحول عوامل و شرایط تاثیر گذار بر آن توجه نمود. در این راستا مقاله ی دکتر جهانشاه پاکزاد در مورد سیر تکوینی نمای ساختمان از اعتبار بالایی برخوردار می باشد. سیر تحول نمای ساختمان در معماری به جهت شناخت گذشته و درک جایگاه فعلی از اهمیت بسزایی برخوردار بوده که به لحاظ تطابق با مباحث استاد پاکزاد در اینجا مورد بررسی قرار می گیرد.

نما طی چهار عملکرد مورد بررسی قرار می گیرد:

1. نمای ساختمان به عنوان محافظ
2. نمای ساختمان به عنوان رابط
3. نمای ساختمان به عنوان معرف
4. نمای ساختمان به عنوان جزئی از کل

نمای ساختمان به عنوان محافظ

ابتدایی ترین و حتی از لحاظ قدمت اولین وظیفه ای که نمای ساختمان عهده دار گردید، وظیفه حفاظت از انسان ها در مقابل تهدیدهای بیرونی بود. انسان ها برای حفاظت از عوامل جوی و اقلیمی از یک طرف دیگر، برای خود فضایی را به نام خانه ایجاد نمودند. خانه های اولیه یا به صورت چادر مطرح گردید و یا به صورت کلبه ای ساده. در مناطقی که طبیعت زندگی کوچ نشینی را تحمیل می نمود، چادر خود را ماندگار گرداند و در مناطقی که اسکان و کشاورزی حاکم گردید، کلبه سیر تکوینی خود را ادامه داد. کلبه اولیه از تک فضایی به نام اطاق تشکیل شده بود که یا گرد بود یا چهارگوش.
عوامل اقلیمی نیز فرم سقف ها را شدیدا تحت تاثیر قرار داده و بطور غیر مستقیم شکل جدار بیرونی ساختمان را تعیین نمود. در مناطق باران خیز سقف ها بالاجبار شیب دار ساخته شد و در مناطق خشک سقف ها صاف یا گنبدی احداث گردیدند.
تا زمانی که خانه برای ساکنین آن یک محافظ بود و آن را برای محافظت در مقابل تهدید های بیرونی می ساختند، نما سازی مفهمومی نداشت. به عبارتی دیگر می توان گفت که ساختمان دارای نما نبود، بلکه دارای دیوارهای ستبر و یکپارچه ای بودند که با حداقل منفذ به بیرون شکل گرفته بودند.
به مرور زمان نیاز بشر برای تهویه و نور احساس گردید و دیگر ساخت سرپناهی بدون روزنه جهت ایجاد امنیت امری منطقی به نظر نمی رسید. انسان ها به دور ساختمان های خود حفاظ های امنیتی بر پا نمودند واین امر موجب شد تا بتوانند در دیوارهای خارجی روزنه هایی برای تهویه و نور ایجاد نمایند. و همین امر موجب شد تا نمای ساختمان از نقش محافظ به نقش رابط انتقال عملکرد دهد.

نمای ساختمان به عنوان رابط

با وجود آنکه نمای ساختمان موظف بود حایلی میان انسان و تهدیدات خارجی باشد، ولی می بایست نقش رابط، میان درون و بیرون، خصوصی و عمومی، خلوت و شلوغ، مصنوع و طبیعت را ایفا نماید. انسان نیاز به نور و تهویه داشت و محتاج ارتباط با طبیعت و جامعه بود. او می خواست گردش زمان و تغییر و تحولات اطراف خود را دنبال کند. به همین خاطر نمای ساختمان، تبدیل به رابط میان درون و بیرون شده، می بایستی اجازه دهد تا از نور و نسیم گرفته تا میهمان استقبال نماید و امکان دید خوب به بیرون را داشته باشد. روزنه ها (در پنجره ها ) به عنوان عناصری از نما این نقش رابط فیزیکی یا بصری و غیره را به عهده گرفتند.
در طول تاریخ اروپا، پنجره نقش قابی برای دیدن منظره بیرون را به عهده گرفت و از بیرون نیز چشمان ساختمان و ساکنین اش به فضای شهری شد. تبدیل پنچره به رابط بصری میان درون و بیرون با خود مشکل دیگری را به ارمغان آورد و آن تبدیل پنچره به مهمترین عنصر انتقال مزاحمت ها از فضای بیرونی (سر و صدا و مشرفیت به ویژه برای طبقه همکف) گردید.
برای آنکه ساکنان بتوانند ببینند بدون آنکه دیده شوند، تمهیدات گوناگونی اندیشیده شد. محدودیت های فنی و فقدان مصالح مدرن ابعاد پنچره را در حد متعادلی نگاه داشت. در مقابل برای حل معضل مشرفیت اقدامات زیر صورت گرفت:
1. بالا کشیدن ارتفاع پنجره به وسیله کرسی چینی ساختمان
2. اختراع انواع شبکه و نرده
3. تبدیل فضاهای بلافصل طبقه همکف به کاربری های غیر مسکونی
نیاز به نور بیشتر و تهویه بهتر از یک طرف، و امکان تولید سطوح بزرگتر شیشه و پیدایش صنعت فلزات پس از انقلاب صنعتی در قرن نوزدهم، باعث پیدایش جنبش مدرن در معماری شد. به دنبال شعارهایی همچون عدم استفاده از تزیین و بی پیرایگی، صلابت و شکوه نماهای گذشته زیر سوال رفت و استفاده از پنچره های بزرگتر و شفاف تر به صورت سراسری در دستور کار قرار گرفت.
نماهای شیشه ای برای ویلاهای مستقر در محوطه ای سبز، فضاهای تجاری و اداری در شرایط اقلیمی خاص مناسب بود و می توانست رابطه ی مناسبی میان درون و بیرون ایجاد کند. قطعا استفاده از این نماها برای مجتمع های مسکونی منطقی به نظر نمی رسید.
تمسک به شفافیت به بهانه ی تامین نور، هوا و فضای سبز و استفاده از شیشه های سراسری پیامد دیگری نیز داشت. این پوسته ها حتی اگر می توانست تداوم زندگی داخل و خارج از ساختمان را تامین نماید، قادر به ایجاد تعامل بین توده و فضا، نقش و زمینه، فضای مثبت و منفی را ندارد. تبدیل نما به پوسته ای نازک مغایر با عملکرد حفاظتی نمای ساختمان بود و به همین خاطر در سال های هفتاد و هشتاد انتقادات فراوانی به تفکرات حاکم بر جنبش مدرن و سبک های حاصل از آن شد و معماران را به تجدید نظر مجبور نمود. به دنبال عکس العمل های بسیار شدید به ساختمان های حاصل جنبش مدرن، جنبش جدیدی در طراحی معماری به نام پست مدرن پدیدار گشت.

منبع: کتاب راهنمای طراحی نما/سید یوسف احمدی


مقالات مشابه


سبک لافت در طراحی داخلی سبک لافت در طراحی داخلی

لافت در معماری به فضای میان زمین تا سقف و فضاهایی مانند انبار, سوله, کارخانه و یا هر مکان صنعتی گفته می شود که هیچ گونه دیواری برای تقسیم فضا ها در آن  وجود ندارد. در عین حال لافت خود یک سبک طراحی است که در طراحی معماری توصیف مکان هایی...

  10  
طراحی و اجرای پوشش سقف حیاط طراحی و اجرای پوشش سقف حیاط

یکی از نیاز های انسان ارتباط با طبیعت است. حیاط, بالکن و پاسیو محیط هایی هستند که رابطه میان انسان و طبیعت را برقرار می کنند. طراحی این قسمت ها مانند تمامی قسمت های دیگر طراحی معماری حائز اهمیت می باشد. طراحی این فضا ها به طور کلی شامل طراحی فضای...

  166  
طراحی معماری باغ ایرانی طراحی معماری باغ ایرانی

باغ ایرانی چیست؟   باغ ایرانی نوع خاصی از معماری و ساختار باغ و کاخ سازی می باشد که ایرانیان آن را ابداع و طراحی کرده اند. باغ سازی ایرانی همانند معماری ایرانی منطبق با اقلیم طراحی می شود. تاریخچه ی این نوع باغ سازی مربوط به دوره ی هخامنشیان و پیش از...

  903  
تخت خواب دو طبقه چوبی، از ایده تا اجرا تخت خواب دو طبقه چوبی، از ایده تا اجرا

چرا از تخت خواب های چوبی دوطبقه چند کاربرده برای دکوراسیون اتاق کودک، نوجوان و بزرگسال استفاده کنیم؟ ایده طراحی و ساخت تخت خواب چوبی دوطبقه برای کودکان، نوجوانان و بزرگسالان با توجه به احتیاج بیشتر به استفاده مفید از فضاهای کوچک بیش از پیش مورد توجه می باشد. از سوی دیگر...

  1733  
بازسازی داخلی دفتر اداری در چین بازسازی داخلی دفتر اداری در چین

نمونه بازسازی داخلی دفتر اداری تغییر کاربری کارخانه قدیمی به دفتر اداری در این مقاله به معرفی بازسازی ساختمان از دفترQing Studio  می پردازیم. پروژه بازسازی مربوط به یک دفتر اداری در چین می باشد. حدود 200 متر مربع مساحت دارد و در سال 2021 طراحی و اجرا شده است. می توانید برای مشاهده...

  809  
طراحی مبلمان خاص طراحی مبلمان خاص

طراحی و اجرای مبلمان های خاص و مدرن عملکرد مبلمان در طراحی داخلی معماری دنیای بی انتهایی از هنرها و دانش های متنوع است. معماران از طراحی سازه، طراحی معماری، طراحی نما و ... گرفته تا دقیق ترین جزئیات ساختمان را طراحی می کنند. مبلمان ها از عناصر مهم دکوراسیون داخلی به حساب...

  651  
طراحی سازه کش بستی طراحی سازه کش بستی

طراحی سازه های کش بستی سازه های تنسگریتی  از مواردی هستند که مانند  آن  ها در طبیعت وجود دارد  و می توان  آن ها را  به صورت مدل های ساده شبیه سازی کرد. استخوان ها و تاندون های حیوانات و انسان ها به گونه ای به هم متصل شده اند که امکان...

  1418  
سنگ چینی و کریستال سنگ چینی و کریستال

سنگ چینی و کریستال چیست؟ تفاوت سنگ چینی، کریستال و مرمریت موارد استفاده از سنگ چینی در طراحی دکوراسیون داخلی و طراحی معماری خرید و مزایای استفاده از سنگ چینی و کریستال سنگ های چینی و کریستال از جمله توده سنگ های آهکی یا دولومیتی محسوب می شوند. این سنگ ها، جزو دسته ی مرمریت...

  940  
طراحی فضای سبز طراحی فضای سبز

طراحی فضای سبز و محوطه سازی(لند اسکیپ)، یکی از لذت بخش ترین قسمت های طراحی معماری است که نیازمند خلاقیت می باشد. مهم ترین ویژگی محوطه سازی ایجاد فضایی روحیه بخش به استفاده کنندگان آن می باشد. فضاهای سبز هستند که موجب زیبایی فضای باز ویلا ها، حیاط ها و پشت...

  913  
بازسازی ویلای 62 متری در ژاپن بازسازی ویلای 62 متری در ژاپن

بازسازی ویلای Shimogamo Machiya 62 متری، ژاپن پروژه ی بازسازی و طراحی ویلا Machiya در سال 2016 توسط تیم معماری تاکوما اوهیرا در توکیو ژاپن ساخته شده است. این بنا از خانه های داخلی سبک ژاپنی به حساب می آید. متن ارائه شده توسط معماران پروژه و از سایت Archdaily می باشد. به...

  847