×
  2322  

نمای ساختمان

نمای ساختمان و نقش آن

مقدمه

نمای ساختمان با تمام پیش پا افتادگی ظاهری اش مانند هر پدیده دیگر از پیچیدگی خاص خود برخوردار بوده و می بایستی در حد لازم به سیر تحول عوامل و شرایط تاثیر گذار بر آن توجه نمود. در این راستا مقاله ی دکتر جهانشاه پاکزاد در مورد سیر تکوینی نمای ساختمان از اعتبار بالایی برخوردار می باشد. سیر تحول نمای ساختمان در معماری به جهت شناخت گذشته و درک جایگاه فعلی از اهمیت بسزایی برخوردار بوده که به لحاظ تطابق با مباحث استاد پاکزاد در اینجا مورد بررسی قرار می گیرد.

نمای ساختمان

نما طی چهار عملکرد مورد بررسی قرار می گیرد:

1. نمای ساختمان به عنوان محافظ
2. نمای ساختمان به عنوان رابط
3. نمای ساختمان به عنوان معرف
4. نمای ساختمان به عنوان جزئی از کل

نمای ساختمان
نمای ساختمان

نمای ساختمان به عنوان محافظ

ابتدایی ترین و حتی از لحاظ قدمت اولین وظیفه ای که نمای ساختمان عهده دار گردید، وظیفه حفاظت از انسان ها در مقابل تهدیدهای بیرونی بود. انسان ها برای حفاظت از عوامل جوی و اقلیمی از یک طرف دیگر، برای خود فضایی را به نام خانه ایجاد نمودند. خانه های اولیه یا به صورت چادر مطرح گردید و یا به صورت کلبه ای ساده. در مناطقی که طبیعت زندگی کوچ نشینی را تحمیل می نمود، چادر خود را ماندگار گرداند و در مناطقی که اسکان و کشاورزی حاکم گردید، کلبه سیر تکوینی خود را ادامه داد. کلبه اولیه از تک فضایی به نام اطاق تشکیل شده بود که یا گرد بود یا چهارگوش.
عوامل اقلیمی نیز فرم سقف ها را شدیدا تحت تاثیر قرار داده و بطور غیر مستقیم شکل جدار بیرونی ساختمان را تعیین نمود. در مناطق باران خیز سقف ها بالاجبار شیب دار ساخته شد و در مناطق خشک سقف ها صاف یا گنبدی احداث گردیدند.
تا زمانی که خانه برای ساکنین آن یک محافظ بود و آن را برای محافظت در مقابل تهدید های بیرونی می ساختند، نما سازی مفهمومی نداشت. به عبارتی دیگر می توان گفت که ساختمان دارای نما نبود، بلکه دارای دیوارهای ستبر و یکپارچه ای بودند که با حداقل منفذ به بیرون شکل گرفته بودند.
به مرور زمان نیاز بشر برای تهویه و نور احساس گردید و دیگر ساخت سرپناهی بدون روزنه جهت ایجاد امنیت امری منطقی به نظر نمی رسید. انسان ها به دور ساختمان های خود حفاظ های امنیتی بر پا نمودند واین امر موجب شد تا بتوانند در دیوارهای خارجی روزنه هایی برای تهویه و نور ایجاد نمایند. و همین امر موجب شد تا نمای ساختمان از نقش محافظ به نقش رابط انتقال عملکرد دهد.

نمای ساختمان

نمای ساختمان به عنوان رابط

با وجود آنکه نمای ساختمان موظف بود حایلی میان انسان و تهدیدات خارجی باشد، ولی می بایست نقش رابط، میان درون و بیرون، خصوصی و عمومی، خلوت و شلوغ، مصنوع و طبیعت را ایفا نماید. انسان نیاز به نور و تهویه داشت و محتاج ارتباط با طبیعت و جامعه بود. او می خواست گردش زمان و تغییر و تحولات اطراف خود را دنبال کند. به همین خاطر نمای ساختمان، تبدیل به رابط میان درون و بیرون شده، می بایستی اجازه دهد تا از نور و نسیم گرفته تا میهمان استقبال نماید و امکان دید خوب به بیرون را داشته باشد. روزنه ها (در پنجره ها ) به عنوان عناصری از نما این نقش رابط فیزیکی یا بصری و غیره را به عهده گرفتند.
در طول تاریخ اروپا، پنجره نقش قابی برای دیدن منظره بیرون را به عهده گرفت و از بیرون نیز چشمان ساختمان و ساکنین اش به فضای شهری شد. تبدیل پنچره به رابط بصری میان درون و بیرون با خود مشکل دیگری را به ارمغان آورد و آن تبدیل پنچره به مهمترین عنصر انتقال مزاحمت ها از فضای بیرونی (سر و صدا و مشرفیت به ویژه برای طبقه همکف) گردید.
برای آنکه ساکنان بتوانند ببینند بدون آنکه دیده شوند، تمهیدات گوناگونی اندیشیده شد. محدودیت های فنی و فقدان مصالح مدرن ابعاد پنچره را در حد متعادلی نگاه داشت. در مقابل برای حل معضل مشرفیت اقدامات زیر صورت گرفت:
1. بالا کشیدن ارتفاع پنجره به وسیله کرسی چینی ساختمان
2. اختراع انواع شبکه و نرده
3. تبدیل فضاهای بلافصل طبقه همکف به کاربری های غیر مسکونی

نمای ساختمان

نیاز به نور بیشتر و تهویه بهتر از یک طرف، و امکان تولید سطوح بزرگتر شیشه و پیدایش صنعت فلزات پس از انقلاب صنعتی در قرن نوزدهم، باعث پیدایش جنبش مدرن در معماری شد. به دنبال شعارهایی همچون عدم استفاده از تزیین و بی پیرایگی، صلابت و شکوه نماهای گذشته زیر سوال رفت و استفاده از پنچره های بزرگتر و شفاف تر به صورت سراسری در دستور کار قرار گرفت.
نماهای شیشه ای برای ویلاهای مستقر در محوطه ای سبز، فضاهای تجاری و اداری در شرایط اقلیمی خاص مناسب بود و می توانست رابطه ی مناسبی میان درون و بیرون ایجاد کند. قطعا استفاده از این نماها برای مجتمع های مسکونی منطقی به نظر نمی رسید.
تمسک به شفافیت به بهانه ی تامین نور، هوا و فضای سبز و استفاده از شیشه های سراسری پیامد دیگری نیز داشت. این پوسته ها حتی اگر می توانست تداوم زندگی داخل و خارج از ساختمان را تامین نماید، قادر به ایجاد تعامل بین توده و فضا، نقش و زمینه، فضای مثبت و منفی را ندارد. تبدیل نما به پوسته ای نازک مغایر با عملکرد حفاظتی نمای ساختمان بود و به همین خاطر در سال های هفتاد و هشتاد انتقادات فراوانی به تفکرات حاکم بر جنبش مدرن و سبک های حاصل از آن شد و معماران را به تجدید نظر مجبور نمود. به دنبال عکس العمل های بسیار شدید به ساختمان های حاصل جنبش مدرن، جنبش جدیدی در طراحی معماری به نام پست مدرن پدیدار گشت.

منبع: کتاب راهنمای طراحی نما/سید یوسف احمدی


مقالات مشابه


گیاهان در طراحی داخلی گیاهان در طراحی داخلی

گیاهان در طراحی داخلی، گیاهان نقش مهمی در طراحی داخلی و طراحی معماری دارند و عنصری هستند که باعث ایجاد حس آرامش در فضا می شوند. گیاهان باعث رنگ بخشیدن به یک محیط می شوند و سادگی و یکنواختی را از بین می برند. دلایل زیادی برای وجود گیاهان سبز با برگ...

  35  
طراحی کابینت آشپزخانه طراحی کابینت آشپزخانه

طراحی کابینت آشپزخانه بعنوان قلب خانه و یک عنصر مهم در طراحی معماری و طراحی داخلی منازل مسکونی به حساب می آید. بنابراین طراحی دکوراسیون داخلی آن بسیار حائز اهمیت می باشد. آشپزخانه، در درجه اول و مهمتر از همه باید به عنوان فضایی برای آشپزی کار کند. در مورد پرکاربردترین...

  35  
اهمیت طراحی فضای سبز اهمیت طراحی فضای سبز

طراحی فضای سبز یکی از بخش های مهم طراحی معماری است که هدف آن ادغام ویلا، ساختمان با مناظر طبیعی، آب و گیاهان می باشد. طراحی فضای سبز برای زیبایی و جلوه دادن به یک ساختمان و یا ویلا است. طراحی فضای سبز یکی از با اهمیت ترین اقدامات معماری است...

  43  
معرفی 100 ویلای مدرن دنیا معرفی 100 ویلای مدرن دنیا

طراحی ویلا مدرن درگذر زمان با تغییرات زیادی روبه رو شده.طراحی ویلا در اقصی نقاط جهان با توجه به ویژگی های خاص منقطه ای ومعماری بومی آن منطقه متفاوت میباشد.یکی از خصوصیاتی که در زمین های ویلاها وجود دارد داشتن فاصله از چهار طرف میباشد به همین علت میتوان از نور...

  83  
طراحی دیوار محوطه طراحی دیوار محوطه

طراحی دیوار محوطه برای مرز بندی فضا ها طراحی وساخته می شود که با استفاده از المان ها با توجه به کاربری فضا و فرهنگ عمومی دسته بندی می شوند برای طراحی دیوار محوطه می توان از خط کشی روی زمین و یا این که از دیوارهای بتنی بلند استفاده کرد....

  98  
طراحی ساختمان کوچک به نام خانه تاشو در شهر هانوی طراحی ساختمان کوچک به نام خانه تاشو در شهر هانوی

طراحی ساختمان کوچک علاوه برآنکه طراحی معماری چالش بر انگیزی دارد ولی بسیار جذاب است. شناخت نیازها والویت بندی آنها می تواند در هنگام طراحی کمک کند. در طراحی ساختمان های کوچک داشتن برنامه فیزیکی می تواند در داشتن کاربری مناسب کمک کند در چنین ساختمان هایی زیبایی و عنصر های...

  134  
طراحی برج های واحه الهام گرفته شده از طبیعت در چین طراحی برج های واحه الهام گرفته شده از طبیعت در چین

طراحی برج های 150 متری به نام برج ها واحه در منطقه مالی جیانگ بی در نانجینگ چین با رویکرد کاربری مختلط توسط شرکت MVRDV که توسط مناظر سرسبز احاط شده اند طراحی شده است. طراحی معماری این دو برج به صورت L  شکل که هر کدام 40 طبقه است از زاویه...

  132  
ابرشهر رویایی نئوم NEOM عربستان ابرشهر رویایی نئوم NEOM عربستان

شهر نئوم NEOM، بزرگترین پروژه شهرسازی جهان که توسط کشور عربستان کلید خورده است از بلندپروانه ترین پروژه ها جهت ساخت شهرهایی که است به طور کامل با تکنولوژی روز ساخته و اداره خواهند شد. نام این شهر با گذراندن فیلتر های مختلفی مانند نه شرقی بودن و نه غربی بودن...

  295  
طراحی معماری صنعتی چیست طراحی معماری صنعتی چیست

طراحی معماری صنعتی نوعی از طراحی ساختمان است که پس از انقلاب صنعتی شکل گرفت و پس از گذشت سال ها با شرایط روز دست خوش تغییراتی شده است تا به شکل امروزی که شناخته می شود. طراحی معماری صنعتی چیست؟ طراحی معماری صنعتی زیر مجموعه ای از طراحی معماری می باشد که...

  227  
نکات بازسازی ویلا قدیمی نکات بازسازی ویلا قدیمی

بازسازی ویلای قدیمی برای صاحبان آن می تواند دلایل مختلفی داشته باشد که احیا سازه ساختمان، کاربری جدید، اضافه کردن فضاهای جدید و نوسازی ساختمان ویلا می تواند از جمله این دلایل باشد. ساخت سازه ویلا از ابتدا طراحی ویلا تا اجرای آن از مهمترین نکاتی است که باید رعایت شود و...

  240  

اینستاگرام طراحی و معماری سروراستودیو تلگرام طراحی و معماری سروراستودیو فیسبوک طراحی و معماری سروراستودیو