2116  

نمای ساختمان

نمای ساختمان و نقش آن

مقدمه

نمای ساختمان با تمام پیش پا افتادگی ظاهری اش مانند هر پدیده دیگر از پیچیدگی خاص خود برخوردار بوده و می بایستی در حد لازم به سیر تحول عوامل و شرایط تاثیر گذار بر آن توجه نمود. در این راستا مقاله ی دکتر جهانشاه پاکزاد در مورد سیر تکوینی نمای ساختمان از اعتبار بالایی برخوردار می باشد. سیر تحول نمای ساختمان در معماری به جهت شناخت گذشته و درک جایگاه فعلی از اهمیت بسزایی برخوردار بوده که به لحاظ تطابق با مباحث استاد پاکزاد در اینجا مورد بررسی قرار می گیرد.

نمای ساختمان

نما طی چهار عملکرد مورد بررسی قرار می گیرد:

1. نمای ساختمان به عنوان محافظ
2. نمای ساختمان به عنوان رابط
3. نمای ساختمان به عنوان معرف
4. نمای ساختمان به عنوان جزئی از کل

نمای ساختمان
نمای ساختمان

نمای ساختمان به عنوان محافظ

ابتدایی ترین و حتی از لحاظ قدمت اولین وظیفه ای که نمای ساختمان عهده دار گردید، وظیفه حفاظت از انسان ها در مقابل تهدیدهای بیرونی بود. انسان ها برای حفاظت از عوامل جوی و اقلیمی از یک طرف دیگر، برای خود فضایی را به نام خانه ایجاد نمودند. خانه های اولیه یا به صورت چادر مطرح گردید و یا به صورت کلبه ای ساده. در مناطقی که طبیعت زندگی کوچ نشینی را تحمیل می نمود، چادر خود را ماندگار گرداند و در مناطقی که اسکان و کشاورزی حاکم گردید، کلبه سیر تکوینی خود را ادامه داد. کلبه اولیه از تک فضایی به نام اطاق تشکیل شده بود که یا گرد بود یا چهارگوش.
عوامل اقلیمی نیز فرم سقف ها را شدیدا تحت تاثیر قرار داده و بطور غیر مستقیم شکل جدار بیرونی ساختمان را تعیین نمود. در مناطق باران خیز سقف ها بالاجبار شیب دار ساخته شد و در مناطق خشک سقف ها صاف یا گنبدی احداث گردیدند.
تا زمانی که خانه برای ساکنین آن یک محافظ بود و آن را برای محافظت در مقابل تهدید های بیرونی می ساختند، نما سازی مفهمومی نداشت. به عبارتی دیگر می توان گفت که ساختمان دارای نما نبود، بلکه دارای دیوارهای ستبر و یکپارچه ای بودند که با حداقل منفذ به بیرون شکل گرفته بودند.
به مرور زمان نیاز بشر برای تهویه و نور احساس گردید و دیگر ساخت سرپناهی بدون روزنه جهت ایجاد امنیت امری منطقی به نظر نمی رسید. انسان ها به دور ساختمان های خود حفاظ های امنیتی بر پا نمودند واین امر موجب شد تا بتوانند در دیوارهای خارجی روزنه هایی برای تهویه و نور ایجاد نمایند. و همین امر موجب شد تا نمای ساختمان از نقش محافظ به نقش رابط انتقال عملکرد دهد.

نمای ساختمان

نمای ساختمان به عنوان رابط

با وجود آنکه نمای ساختمان موظف بود حایلی میان انسان و تهدیدات خارجی باشد، ولی می بایست نقش رابط، میان درون و بیرون، خصوصی و عمومی، خلوت و شلوغ، مصنوع و طبیعت را ایفا نماید. انسان نیاز به نور و تهویه داشت و محتاج ارتباط با طبیعت و جامعه بود. او می خواست گردش زمان و تغییر و تحولات اطراف خود را دنبال کند. به همین خاطر نمای ساختمان، تبدیل به رابط میان درون و بیرون شده، می بایستی اجازه دهد تا از نور و نسیم گرفته تا میهمان استقبال نماید و امکان دید خوب به بیرون را داشته باشد. روزنه ها (در پنجره ها ) به عنوان عناصری از نما این نقش رابط فیزیکی یا بصری و غیره را به عهده گرفتند.
در طول تاریخ اروپا، پنجره نقش قابی برای دیدن منظره بیرون را به عهده گرفت و از بیرون نیز چشمان ساختمان و ساکنین اش به فضای شهری شد. تبدیل پنچره به رابط بصری میان درون و بیرون با خود مشکل دیگری را به ارمغان آورد و آن تبدیل پنچره به مهمترین عنصر انتقال مزاحمت ها از فضای بیرونی (سر و صدا و مشرفیت به ویژه برای طبقه همکف) گردید.
برای آنکه ساکنان بتوانند ببینند بدون آنکه دیده شوند، تمهیدات گوناگونی اندیشیده شد. محدودیت های فنی و فقدان مصالح مدرن ابعاد پنچره را در حد متعادلی نگاه داشت. در مقابل برای حل معضل مشرفیت اقدامات زیر صورت گرفت:
1. بالا کشیدن ارتفاع پنجره به وسیله کرسی چینی ساختمان
2. اختراع انواع شبکه و نرده
3. تبدیل فضاهای بلافصل طبقه همکف به کاربری های غیر مسکونی

نمای ساختمان

نیاز به نور بیشتر و تهویه بهتر از یک طرف، و امکان تولید سطوح بزرگتر شیشه و پیدایش صنعت فلزات پس از انقلاب صنعتی در قرن نوزدهم، باعث پیدایش جنبش مدرن در معماری شد. به دنبال شعارهایی همچون عدم استفاده از تزیین و بی پیرایگی، صلابت و شکوه نماهای گذشته زیر سوال رفت و استفاده از پنچره های بزرگتر و شفاف تر به صورت سراسری در دستور کار قرار گرفت.
نماهای شیشه ای برای ویلاهای مستقر در محوطه ای سبز، فضاهای تجاری و اداری در شرایط اقلیمی خاص مناسب بود و می توانست رابطه ی مناسبی میان درون و بیرون ایجاد کند. قطعا استفاده از این نماها برای مجتمع های مسکونی منطقی به نظر نمی رسید.
تمسک به شفافیت به بهانه ی تامین نور، هوا و فضای سبز و استفاده از شیشه های سراسری پیامد دیگری نیز داشت. این پوسته ها حتی اگر می توانست تداوم زندگی داخل و خارج از ساختمان را تامین نماید، قادر به ایجاد تعامل بین توده و فضا، نقش و زمینه، فضای مثبت و منفی را ندارد. تبدیل نما به پوسته ای نازک مغایر با عملکرد حفاظتی نمای ساختمان بود و به همین خاطر در سال های هفتاد و هشتاد انتقادات فراوانی به تفکرات حاکم بر جنبش مدرن و سبک های حاصل از آن شد و معماران را به تجدید نظر مجبور نمود. به دنبال عکس العمل های بسیار شدید به ساختمان های حاصل جنبش مدرن، جنبش جدیدی در طراحی معماری به نام پست مدرن پدیدار گشت.

منبع: کتاب راهنمای طراحی نما/سید یوسف احمدی


مقالات مشابه


ابرشهر رویایی نئوم NEOM عربستان ابرشهر رویایی نئوم NEOM عربستان

شهر نئوم NEOM، بزرگترین پروژه شهرسازی جهان که توسط کشور عربستان کلید خورده است از بلندپروانه ترین پروژه ها جهت ساخت شهرهایی که است به طور کامل با تکنولوژی روز ساخته و اداره خواهند شد. نام این شهر با گذراندن فیلتر های مختلفی مانند نه شرقی بودن و نه غربی بودن...

  21  
طراحی معماری صنعتی چیست طراحی معماری صنعتی چیست

طراحی معماری صنعتی نوعی از طراحی ساختمان است که پس از انقلاب صنعتی شکل گرفت و پس از گذشت سال ها با شرایط روز دست خوش تغییراتی شده است تا به شکل امروزی که شناخته می شود. طراحی معماری صنعتی چیست؟ طراحی معماری صنعتی زیر مجموعه ای از طراحی معماری می باشد که...

  35  
نکات بازسازی ویلا قدیمی نکات بازسازی ویلا قدیمی

بازسازی ویلای قدیمی برای صاحبان آن می تواند دلایل مختلفی داشته باشد که احیا سازه ساختمان، کاربری جدید، اضافه کردن فضاهای جدید و نوسازی ساختمان ویلا می تواند از جمله این دلایل باشد. ساخت سازه ویلا از ابتدا طراحی ویلا تا اجرای آن از مهمترین نکاتی است که باید رعایت شود و...

  64  
بررسی طراحی ویلا مدرن آبشار تامارا ویبووو بررسی طراحی ویلا مدرن آبشار تامارا ویبووو

طراحی ویلا آبشار در سال 2022 خارج ازشهر جاکارتا برای یک خانواده چهارنفره توسط معمار معروف اندونزیایی خانم تامارا ویبووو(Tamara Wibowo) صورت گرفته است. طراحی مدرن ویلا آبشاری با توجه به نیاز کارفرما به یک خانه مینیمال با 4 اتاق خواب بعلاوه نشیمن و فضای خدماتی صورت گرفته است. از مزیت های...

  88  
طراحی پمپ بنزین طراحی پمپ بنزین

طراحی پمپ بنزین یکی ازمکان های پرتردد وشلوغ فضای شهری می باشد؛که باید ضوابط و زیر ساخت های مناسبی برای آن ها درنظر گرفت؛ برای چنین مکان پرترددی باید در طراحی پمپ بنزین ورودی وخروجی مناسبی را برای حرکت خودروها و موتورها در نظر گرفت. باید به نحوی باشد که هنگام...

  94  
طراحی و اجرا پرورش ماهی طراحی و اجرا پرورش ماهی

در زمینه طراحی و اجرای مجموعه های پرورشی ماهی و کشاورزی، مهندسین مشاور دکتر سرور و همکاران چندین پروژه شامل طراحی و اجرا داشته است (طراحی معماری، طراحی سازه، طراحی تاسیسات مکانیکی، شیلات و تاسیسات برقی) که نمونه طراحی سازه صنعتی مزرعه پرورش ماهی از جمله این پروژه ها می باشد. در...

  135  
مهدکودک بین المللی چینی، ژاپنی و فرانسوی مهدکودک بین المللی چینی، ژاپنی و فرانسوی

طراحی اصولی معماری مهد کودک ها در جهت ارتقاء توانایی های ذهنی، فیزیکی و خلاقیت کودکان می باشد. تقویت احساسات بصری، لامسه و غیره موجب شناخت بهتر کودک از محیط اطراف خود می شود به همین منظور معماری مهد کودک ها باید با شناخت و مطالعه در مورد  روانشناسی کودک باشد. اولین...

  249  
طراحی لنداسکیپ و فضای سبز مجتمع مسکونی طراحی لنداسکیپ و فضای سبز مجتمع مسکونی

با توجه به افزایش ترافیک و دشواری رفت و آمد، انسان ها بیشتر زمان آزاد خود را در محل زندگی خود می گذرانند و ارتباط آنها با فضاهای شهری کاهش یافته است. از آنجایی که آپارتمان نشینی رایج تر است. مهندسان و طراحان معماری سعی می کنند، در طراحی معماری محیط...

  238  
طراحی نما آپارتمان تراسه طراحی نما آپارتمان تراسه

اخیرا آپارتمان های تراسه در شهر ها افزایش پیدا کرده اند. این آپارتمان ها به دلیل طراحی نمای خاصشان به بهبود کیفیت بصری شهر کمک می کنند. بنابراین طراحی نما آپارتمان تراسه بسیار مهم می باشد. تقریبا همزمان با شیوع همه‌گیری کووید-۱۹ و قوانین مربوط به قرنطینه افراد در خانه ی...

  306  
سبک لافت در طراحی داخلی سبک لافت در طراحی داخلی

لافت در معماری به فضای میان زمین تا سقف و فضاهایی مانند انبار, سوله, کارخانه و یا هر مکان صنعتی گفته می شود که هیچ گونه دیواری برای تقسیم فضا ها در آن  وجود ندارد. در عین حال لافت خود یک سبک طراحی است که در طراحی معماری توصیف مکان هایی...

  385